Kalkulator centyli i siatka centylowa: masa ciała, długość i obwód głowy
Sprawdź, gdzie masa ciała, długość lub obwód głowy Twojego dziecka wypada na tle standardów wzrastania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), czyli siatek, które amerykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) zalecają dla dzieci w USA od urodzenia do 2 lat.
Jak korzystać z kalkulatora
- Wybierz, czy to dziewczynka, czy chłopiec. Standardy WHO mają osobne siatki centylowe dla każdej płci, bo chłopcy są zwykle nieco ciężsi i wyżsi, jak wyjaśnia brytyjska publiczna służba zdrowia (NHS).
- Wpisz datę urodzenia i datę pomiaru albo wiek dziecka w dniu pomiaru. Tabele WHO liczą wiek w dniach i kalkulator robi tak samo.
- Jeśli Twoje dziecko urodziło się przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży, otwórz „Urodzone przedwcześnie” i wybierz tydzień (o wieku skorygowanym piszemy niżej).
- Wpisz jeden, dwa albo wszystkie trzy pomiary w kilogramach i centymetrach, a potem naciśnij „Pokaż centyle”.
Wszystko jest obliczane w Twojej przeglądarce. Nic, co wpiszesz, nie jest wysyłane ani zapisywane.
Jak zmierzyć dziecko w domu
Według CDC monitorowanie wzrastania opiera się na serii dokładnych pomiarów wykonywanych w czasie. Jeśli masz wyniki z wizyt kontrolnych dziecka, zacznij od nich. Jeśli mierzysz dziecko w domu, oto kroki, których WHO uczy pracowników ochrony zdrowia:
- Masa ciała. Waż dziecko bez ubrania: według WHO mokra pieluszka może ważyć ponad 0,5 kg. Do chwili ważenia trzymaj je owinięte kocykiem. U dziecka, które nie potrafi stać, WHO stosuje ważenie z tarowaniem, do którego potrzebna jest waga dająca się wyzerować, gdy ktoś na niej stoi: dorosły staje na wadze, wagę ustawia się z powrotem na zero, potem dorosły bierze dziecko na ręce, a waga pokazuje masę samego dziecka.
- Długość ciała. U dzieci poniżej 2 lat WHO mierzy długość w pozycji leżącej. Potrzebne są do tego dwie osoby i infantometr, czyli deska do mierzenia długości: jedna osoba przytrzymuje główkę przy nieruchomej płytce na końcu deski, druga trzyma nóżki wyprostowane i dosuwa ruchomą płytkę płasko do podeszew stóp. WHO radzi, żeby kolanka noworodka uciskać tylko bardzo delikatnie, bo są kruche.
- Obwód głowy. Wskazówki CDC: użyj taśmy mierniczej, której nie da się rozciągnąć, i owiń ją wokół najszerszej części głowy, przez najszerszą część czoła nad brwiami, nad uszami i przez najbardziej wystającą część tyłu głowy. Zmierz trzy razy i przyjmij największy wynik, z dokładnością do 0,1 cm.
Jak często? Według NHS po pierwszych 2 tygodniach dziecko powinno być ważone nie częściej niż raz w miesiącu do ukończenia 6 miesięcy, nie częściej niż raz na 2 miesiące w wieku od 6 do 12 miesięcy i nie częściej niż raz na 3 miesiące po pierwszych urodzinach.
Co oznacza centyl u dziecka?
Centyl pokazuje, jak Twoje dziecko wypada na tle innych dzieci w tym samym wieku i tej samej płci. KidsHealth podaje taki przykład: chłopiec, którego masa ciała jest na 10. centylu, waży więcej niż 10% chłopców w jego wieku, a 90% waży więcej od niego. Im wyższa liczba, tym większe jest Twoje dziecko w porównaniu z innymi.
| Krzywa na siatce | Ile mniej więcej ze 100 dzieci w tym samym wieku i tej samej płci w standardach WHO ma niższy wynik |
|---|---|
| 97. centyl | 97 |
| 85. centyl | 85 |
| 50. centyl, czyli mediana | 50 |
| 15. centyl | 15 |
| 3. centyl | 3 |
Czego centyl nie oznacza:
- To nie jest ocena. Według KidsHealth nie ma jednej idealnej liczby, a dziecko na 5. centylu może być tak samo zdrowe jak dziecko na 95. centylu.
- Jeden punkt to jeszcze nie wzorzec. Według KidsHealth dziecko zwykle z czasem trzyma się określonej linii centylowej, a zmiany są szczególnie częste w okresie niemowlęcym i nie zawsze oznaczają problem.
- Masa ciała i długość mogą się różnić. Według NHS to normalne, że dziecko jest na innych centylach masy ciała i długości, choć zwykle są one dość podobne.
- Choroba może się odbić na wynikach. Według NHS, gdy dziecko choruje, jego przyrost masy ciała może na jakiś czas zwolnić. Zwykle wraca do normy w ciągu 2 do 3 tygodni.
Dlaczego ten kalkulator korzysta ze standardów WHO
CDC zaleca standardy wzrastania dzieci WHO dla niemowląt i dzieci w USA od urodzenia do 2 lat, niezależnie od tego, czy są karmione piersią, czy mlekiem modyfikowanym. Według CDC standardy te pokazują, jak niemowlęta i dzieci powinny rosnąć. WHO opracowała je na podstawie danych 8440 zdrowych, karmionych piersią niemowląt i małych dzieci z Brazylii, Ghany, Indii, Norwegii, Omanu oraz USA i podaje, że można je stosować do oceny dzieci na całym świecie, niezależnie od pochodzenia etnicznego, statusu społeczno-ekonomicznego i sposobu karmienia. W Wielkiej Brytanii NHS zapisuje wzrastanie dziecka w „red book” (brytyjskiej osobistej książeczce zdrowia dziecka) i odsyła do siatek centylowych UK-WHO.
| Co robi kalkulator | Źródło |
|---|---|
| Korzysta z tabel WHO dla każdego dnia życia, od urodzenia do 730 dni (niecałe 24 miesiące), osobno dla dziewczynek i chłopców | WHO |
| Liczy wiek w dniach, od daty urodzenia do daty pomiaru | Podręcznik WHO Anthro |
| Stosuje wiek skorygowany u dziecka urodzonego przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży | Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) |
| Nie podaje centyla dla liczby spoza granic, które WHO wyznacza dla wartości nieprawdopodobnych, i zamiast tego prosi o jej sprawdzenie | Podręcznik WHO Anthro |
WHO nie stworzyła tego kalkulatora ani go nie sprawdzała. Korzysta on z opublikowanych przez WHO tabel i wzorów, a jego wyniki sprawdziliśmy, porównując je z własnymi tabelami centyli WHO.
Dzieci urodzone przedwcześnie: wiek skorygowany
Standardy WHO powstały na podstawie danych dzieci urodzonych o czasie. U dziecka urodzonego przedwcześnie AAP stosuje wiek skorygowany: wiek dziecka w tygodniach od urodzenia minus liczba tygodni, o które urodziło się za wcześnie. Żeby ustalić, ile tygodni za wcześnie urodziło się dziecko, odejmij od 40 liczbę tygodni ciąży w chwili porodu.
Przykład AAP: dziewczynka urodzona po 32 tygodniach ciąży przyszła na świat 8 tygodni za wcześnie. W wieku 4 miesięcy (16 tygodni od urodzenia) jej wiek skorygowany wynosi 2 miesiące. AAP radzi, żeby do ukończenia 2 lat śledzić rozwój dziecka według wieku skorygowanego, tak aby jego wzrastanie i postępy uwzględniały to, że urodziło się przedwcześnie. KidsHealth dodaje, że u dzieci urodzonych przedwcześnie można stosować specjalne siatki centylowe, więc zapytaj zespół opiekujący się Twoim dzieckiem, z których siatek korzysta.
Kiedy porozmawiać z lekarzem
Porozmawiaj z pediatrą, położną lub pielęgniarką środowiskową w takich sytuacjach:
- Przekroczenie linii. NHS radzi porozmawiać z pielęgniarką środowiskową, jeśli pomiary Twojego dziecka przekroczą 2 linie centylowe na siatkach, których używa NHS.
- Zmiana wzorca. Według KidsHealth centyl, który odchodzi od dotychczasowego wzorca, albo długość, która nie nadąża za przyrostem masy ciała, mogą sygnalizować problem zdrowotny.
- Głowa. Według KidsHealth, jeśli głowa dziecka jest większa lub mniejsza niż u większości dzieci, przestaje rosnąć albo rośnie zbyt szybko, może to oznaczać, że jest jakiś problem.
- Pierwsze tygodnie. Według NHS większość dzieci do ukończenia 3 tygodni waży tyle co przy urodzeniu lub więcej. Jeśli Twoje dziecko dużo straci na wadze albo do ukończenia 3 tygodni nie odzyska masy urodzeniowej, położna lub pielęgniarka środowiskowa udzieli Ci wsparcia.
- Wynik poza krzywymi. Jeśli kalkulator nie poda centyla, WHO radzi przy liczbach spoza swoich granic sprawdzić, czy przy wpisywaniu nie pojawił się błąd, i zmierzyć dziecko jeszcze raz. Jeśli wynik leży poza krzywymi 3. i 97. centyla, zapytaj o niego.
Według KidsHealth warto zadać każde pytanie o wzrastanie dziecka albo o siatki centylowe: porozmawiaj z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Na którym centylu powinno być moje dziecko?
Według KidsHealth nie ma jednej idealnej liczby: dziecko na 5. centylu może być tak samo zdrowe jak dziecko na 95. centylu. KidsHealth nazywa dobrym znakiem to, że dziecko z czasem nadal rośnie według własnego wzorca.
Czy 50. centyl to średnia?
50. centyl to mediana WHO: połowa dzieci w tym samym wieku i tej samej płci w standardach WHO ma niższy wynik pomiaru, a połowa wyższy. To nie jest cel. Według KidsHealth wysoki albo niski centyl nie musi oznaczać, że dziecko jest zdrowsze albo ma problem ze wzrastaniem.
Dlaczego u lekarza centyl mojego dziecka wychodzi inny?
Niewielkie różnice w pomiarze przesuwają centyl: WHO zwraca uwagę, że mokra pieluszka może ważyć ponad 0,5 kg. Liczy się też dzień, bo standardy zmieniają się z każdym dniem życia. Niektóre przychodnie korzystają też z innych siatek: w Wielkiej Brytanii NHS odsyła do siatek centylowych UK-WHO. Jeśli ta różnica Cię niepokoi, zapytaj, jak mierzono dziecko.
Czy centyl mojego dziecka może się zmienić?
Tak. Według KidsHealth zmiany centyli są szczególnie częste w okresie niemowlęcym i nie zawsze oznaczają problem. NHS podaje, że na siatkach, których używa, pomiary mogą przesunąć się w górę lub w dół o jedną linię centylową, ale przekroczenie dwóch zdarza się rzadziej: jeśli tak się stanie, porozmawiaj z pielęgniarką środowiskową.
Czy u wcześniaka stosować wiek skorygowany?
Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) radzi, żeby do ukończenia 2 lat śledzić rozwój dziecka według wieku skorygowanego, tak aby jego wzrastanie i postępy uwzględniały to, że urodziło się przedwcześnie. Wiek skorygowany to wiek od urodzenia minus liczba tygodni, których przy porodzie zabrakło do 40 tygodni ciąży. Kalkulator zrobi to za Ciebie, gdy wybierzesz tydzień ciąży przy urodzeniu poniżej 37.
Jak śledzić centyle dziecka w czasie?
Według CDC monitorowanie wzrastania opiera się na serii dokładnych pomiarów wykonywanych w czasie. Zachowuj wyniki z każdej wizyty kontrolnej razem z datą i wpisuj je tutaj po kolei. TandemBaby zapisuje masę ciała, długość i obwód głowy i pokazuje każdy pomiar na tych samych siatkach centylowych WHO razem z jego centylem.
Źródła
- Weight-for-age, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)
- Length/height-for-age, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)
- Head circumference for age, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)
- WHO child growth standards: length/height-for-age, weight-for-age, weight-for-length, weight-for-height and body mass index-for-age: methods and development, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)
- Training Course on Child Growth Assessment. B: Measuring a Child's Growth, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)
- WHO Anthro for Personal Computers, version 3.2.2: Manual, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)
- Recommendations and Rationale, Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC)
- Using WHO Growth Standard Charts, Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC)
- Measuring Head Circumference, Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC)
- Your baby's weight and height, NHS
- Growth Charts, KidsHealth (Nemours)
- Corrected Age For Preemies, Amerykańska Akademia Pediatrii, HealthyChildren.org
- Your Preemie's Growth & Developmental Milestones, Amerykańska Akademia Pediatrii, HealthyChildren.org
To materiał edukacyjny, a nie porada medyczna. Nie zastąpi indywidualnej porady pediatry, położnej czy pielęgniarki środowiskowej, którzy znają Twoje dziecko.